NUNOT SA ALISNGAW SA KAPE| Mga kahadlok nga may basihan

    HUMAN nako ug tan-aw sa “late night” nga balita sa telebisyon kaniadtong milabay nga Martes sa gabi-i akong nahuna-hunaan nga tan-awon ang akong e-mail basin dunay misulod nga mensahe.

     Pero sanglit medyo katulugon na ko’g gamay nagtempla ko ug kape aron di mabug-at ang akong tabon-tabon sa mata. Busa samtang akong gisusi ang akong e-mail naghinayhinay pud ko ug higop sa init kaayo nga kape.

     Wa ko masayop. Naa gyud e-mail ang akong si-aw nga pag-umangkon nga si John Brian kon JB kinsa atu-a sa Saudi nagtrabaho sa usa ka restaurant. Naningkamot ang tonto kay naa nay anak ug kinahanglan nga andamon niya ang kaugmaon sa bata samtang sayo pa.

     Basi sa pasi-una niyang pulong sa mensahe mora ug bag-o lang gyud niya nahuman sa pagpadala ang iyang e-mail. Matud pa ni JB:

     “Mora na mi ug nalipay diri sa Saudi ‘Kol nga naminaw bag-o lang sa balita mahitungod sa kumbati diha sa Marawi. Unsa ka tinuod ‘Kol nga ang nahibilin nga dapit diin padayon ang panagbaylo-ay ug mga bala ang mga sundalo ug teroristang grupo ana-a na lang kuno sa palibot nga may gidak-on nga gikan sa 400 ngadto 600 metro kwadrados nga lugar? Kon tinuod na ‘Kol ang gigyerahan karon mas gamay pa sa luna nga nahimutangan sa imong balay didto sa bukid? Mora ug halos mag-dul-itay na lang sa buka sa ilang mga pusil ang mga teroristang grupo ug ang mga sundalo ana? Unya ‘Kol sa maong gidak-on sa lugar nga gi-engkwentrohan halos maghuot na dinha ang mga 60 ka mga gibihag nga nga sibilyan lakip na ang usa ka pari. Dugangan pa nimo sa mga nahibilin nga mga terorista, mora na sila ug sardinas. Unya ‘Kol kon idugang pa nato ang mga sundalo nga nag-operasyon didto mora na ug usa ka ‘rally’ ang sitwasyon sa maong lugar?

     “Sa akong huna-huna ‘Kol ang mga opisyales sa kasundalohan nga naghatag sa maong detalye mahitungod sa gidak-on sa lugar diin didto nasentro karon ang gubat, nakalimot na seguro sa ilang ‘geometry subject’ samtang sila nagtungha pa. Bisan pa gani kon sayop mi diri sa Saudi sa among pagkadungog sa balita ug nga ang gidak-on sa nahibilin nga ‘battle ground’ naa sa 4,000 ngadto 6,000 metro kwadrado, gamay na gyud kaayo na nga lugar kon giyera ang estoryahan. Bisan pa gani ug ang mga kaaway sa gobiyerno nagtago sa mga mosque nga subay sa mando sa kinatas-an nga otoridad sa militar di pabombahan ang maong balay ampo-anan, kini nga gilapdon mahimo na nga libutan sa mga pwersa militar.

     “Sa ingon ana nga sitwasyon ‘Kol dili kaha posibli nga ang kasundalohan makagamit ug mga bag-ong teknolohiya aron maluya o makatulog ang mga naipit nga mga armado didto sa ilang nahimutangan? Basin pud naa pa laing estratehiya ang militar aron ilang masulod ang mga mosque nga gikuta-an sa mga terorista nga di mosangpot sa kamatayon sa mga ‘hostages.’ Ti-aw mo ba ‘Kol nga ika 100 na ka adlaw sa bakbakan karong adlawa (Martes) ug nga halos pulbos na ang tibuok Marawi City. Luoy kaayo sud-ongon ang mga sibilyan kansang mga kinabuhi sobrang apektado sa maong kaguliyang.

     “Grabe gyud kaayo ang naghulat nga problema sa higayon nga mahuman na ang giyera sa Marawi ‘Kol. Una ang rehabilitasyon. Gusbat na kaayo ang mga kabalayan ug mga edipisyo sa maong dakbayan. Ang nakita nako nga labing sakit paminawon sa mga bakwet mao ang kahigayonan nga wa na silay mabalikan nga mga panimalay nga sarang kapuy-an. Wa na sila’y balikan nga panginabuhi-an didto. Sa laktud nga pagkasulti, di lang sila magsugod pag-usab sa uno kon di didto sila magsugod sa ‘negative zero’. Ti-aw ba nimo ‘Kol nga ang mga namakwet nga mga residente magtiwas pa ug bungkag sa ilang mga panimalay ug edipisyo, mag-usab ug ‘excavate’ una pa sila makasugod sa pagpabarog sa mga butang nahagba sa ilaha.

     “Sa akong nakita sa telebisyon ‘Kol nahinumdom ko sa imong gisulti sa ako-a mahitungod sa mga posibling sangputan sa kalihukan sa gobiyerno gamit ang puthaw nga kamot sa pagpitol sa kalihukang terorismo. Di ba ingon ka sa ako-a ‘Kol nga subay sa imong nabasa ang pagresponde batok sa terorismo gamit ang gitawag nga ‘heavy-handed tactics, extra legal ug special measures’ labi na to’ng makaapekto sa mga tawahanong katungod ug kagawasan, temporaryo lang makapakalma sa nahadlok nga katawhan? Posibli pud nga temporaryo lang ang kalinaw nga mobanus human sa kagubot kay ang kahimtang nga ilang balikan sa Marawi mahimong magsugnod sa ilang kaguol aron mosilaob ngadto sa kasuko. Sa ingon, posibli nga mogitib na usab ang laing binhi sa pagdumot nga magdala ug bag-ong kagubot?”

     Sa kataas ug kadaghan sa mga pangutana ni JB sa ako-a kinahanglan mubo na kaayo ang akong tubag niya aron di malangay ug nga dali niyang masabtan. Ang akong tubag sa iyahang e-mail gikutlo nako sa Bibliya:

     Matud nako: “JB, gipamulong mo.”

     Pero sa akong huna-huna: Hinaot unta nga ang kagamhanan motuman sa gipasalig niini nga hingpit ug dali nga rehabilitasyon sa Marawi uban ang tabang ngadto sa lokal nga kagamhanan ug katawhan aron makabangon dayon sa pagkahugno sa katilingbanong estruktura sa maong dakbayan.

     Kay sa akong panglantaw, kon mapakyas ang gobiyerno sa maong pasalig posibli gyud nga mahitabo ang gikahadlokan sa akong pag-umangkon nga si JB.

Posted in Opinion