NUNOT SA ALISNGAW SA KAPE| Daghang nadisgrasya sa pagsalig

MAAYO ang dagan sa akong adlaw kaniadtong milabay nga Domingo. Kini tungod kay akong nahibaw-an nga ang akong pag-umangkon nga si JB wala sa bukid nga aduna kuno’y gilakaw sa downtown Davao may kalabutan sa iyang plano nga moadto sa Singapore uban sa iyang asawa. Ako man gud nahibaw-an nga adunay laraw ang igsuon sa asawa ni JB nga sila hatagan ug pamasahe paadto sa Singapore basin sila makakita ug oportunidad didto sa panarbaho. Kini human masayre sa bayaw sa akong pag-umangkon nga gamay lang ang sweldo ni JB. Mao nga kon manganak na ang iyang asawa mahimong manimpalad sila didto.

     Hinuon, matud pa sa akong pag-umangkon, medyo layo pa nga mahitabo ang ilang gilantaw kay kinahanglan manganak una ang iyang asawa ug hangyuon pa ni JB iyang mama nga ibilin una ang ilang anak samtang sila moadto sa Singapore. Unya kon dungan silang mag-asawa nga swertihon ilang anha pa nila kuhaon ilang anak. Pero sumala kang JB mas gusto niya nga una siyang makatrabaho aron makapauli iyang asawa mao ang moatiman sa ilang anak.

     Kay wa si JB niadtong milabay nga Domingo kampante ko nga wala’y tugaw ang akong adlaw ug makapadayon ko sa unsa man ang nakaplano nga buhaton.

     Mao nga pag-uli namo’ng mag-asawa gikan sa simba una nako gilimpiyuhan ang sakyanan ug pagkahuman naglimpiyo ko sa gamay nga punong diin atu-a ang akong mga binuhi nga isda’ng Koi.

     Pero igo lang ko nahuman sa pagkambiyo sa tubig sa punong ningtunga ang mama ni JB ug nangita sa ako kay dunay ipangutana.

     Ako una gipa-atiman sa ako’ng misis ang iyang manghud samtang gipahiluna nako pagbalik ang mga Koi nga akong gihaw-as ug temporaryong gibutang sa drum nga may tubig.

     “O Daisy, nasuroy man lagi ka? Unsa may balita ni JB?”

     “Wa pa ka uli Vic gikan sa downtown. Basin naa pay wa mahuman nga gi-asikaso didto. Makigkita man gud to siya ug amigo nga bag-o lang ning-abot gikan sa Singapore ug gusto niya magpakisayud kon unsa ang mga oportunidad didto nga pwede nilang panimpalaran sa iyang asawa.”

     “Unya, unsaon nila nga parehas man sila naay trabaho dinhi, mo-resign sila kon matigayon didto,? pangutana nako.

     Sumpay usab sa mama ni JB, “Dugay pa na kaayo Vic kay una, hulaton pa ang pagpanganak sa asawa ni JB ug ikaduha mag-agad pod ang ilang biyahe kon kanus-a sila padalhan ug pamasahe sa igsuon sa iyang asawa.”

     Dugang nako, “Unya nakalarga na ang lsin nimong anak nga si JR paingon Saudi? Hapit na ka kaambit sa padala unya niya kay siyaro ug di ka niya i-apil sa allotment nga ikaw man naggasto sa tanan niyang gikinahanglan aron lang kagawas.”

     “Mao gani ni ako gianhi sa imo kay naa ko ikonsulta unsa angay nako buhaton. Unsaon man gud, nadoble-doble na hinuon ako utang kay kadtong tawo nga mao ang akong gisaligan nga motabang kang JR gi-igo man diay ko.”

     “Di ba imo to siyang classmate ug kumare pa gyud,” dali nakong sumpay. “Lagi, mao gani nga wa nako damha nga iya kong tikasan. Ang nahitabo man gud ang iyang sulti sa ako nga placement fee nga singil sa recruitment agency P18 mil ug nga kinahanglan magbayad ug una sa katunga sa maong kantidad aron ma-prioritized sa skills training ug sa pagpadala ngadto sa Saudi. Mao nga salig dayon ko ug sanglit naa ko gamay nga tinigom ako ning gigamit aron maoy i-una sa pagbayad. Isip tinugyanan sa ahensiya dinhi sa Dabaw subay sa iyang pangangkon, didto nako gitunol sa iyaha ang pasi-unang bayad nga P9 mil.”

     Pangutana nako, “Unya, ngano nga nagka problema man. Di ba napadala dayon si JR sa Manila ug naka training dayon sa TESDA?”

     “Tinuod na Vic, pero human sa training gipa medical siya kay ang pasi-unang medical exam diri sa Davao dili man diay igo. Daghan pa diay ang mga ‘tests’ nga kinahanglan nga malusotan sa kahimtang sa panglawas. Pero ang gisingil sa ako nga bayran sa medical dinhi sa ato alang sa comprehensive medical examination. Naisahan pod gihapon ko sa akong kumare kay ang gi-ckeck up lang sa iyaha blood pressure lsng, ug duna po’y check x-ray.

     “Unya unsa pa man diay nakabara kang JR, di ba tua na man siya sa Saudi?”

     “Hapit wa ka perma ug contract Vic kay sa record sa recruitment agency wa may gi-remit nga pasi-unang bayad nga P9 mil. Kinahanglan man nga full payment ang placement fee una makapirma ug kontrata. Unya ang akong kwarta nga gitagana ug hinulam pa gyud nako sa akong kaopisina P9 mil lang kay akong pagtu-o gi-remit sa akong amiga nga nangangkong tinguyanan sa recruitment agency dinhi sa Dabaw. Unya kinahanglan gyud kaayo nga makapirma na sa kontrata ang manghud ni JB nga si JR. Kon dili di na siya kasabay sa paggikan sa grupo nga palupad sa Saudi nga naka schedule niadtong Miyerkoles sa milabay nga semana. Ang nahitabo Vic, naseri-seri ko ug pangita ug kahulaman ug kwarta aron ikumpleto sa placement fee. Mao nga nakasabay ra gyud siya sa paglupad sa grupo. Kalu-oy sa Gino-o nagsugod na siya ug trabaho isip barista sa usa ka coffee shop didto.”

     “Unya, unsa man ako ikatabang nimo nga sulbad na man diay imong problema para kang JR?”

     “Gusto man gud nako kuhaon ug balik ang akong kwarta nga nahatag sa akong classmate. Gi-unya-unya lang ko. Gitago-tago-an na ko niya. Gusto nako siya isumbong sa POEA.”

     Ako tambag sa imoha himo-a nga opisyal imong pagpaningil sa iyaha. Sulati pinaagi sa registered mail ug hatagi ug deadline. Kon di siya magtagad ipabarangay, ug kon dili gihapon gamita ang mga kopya sa imong komunikasyon sa iyaha ug ipakita sa POEA. Pero estoryahe iyang mama kay suod ra ba na sa inyong pamilya. Basin iyang mama maoy motapal sa kwarta nga nakuha aron iuli sa imoha.”

     “Mao pod na akong plano Vic. Pero wa gyud nako paabota nga kon kinsa pa ang suod kaayo nako nga amiga mao pay manglimbong sa ako-a. Ambot ngano nga naa man gyud ingon ana nga tawo nga di managana pagpahimulos sa pagsalig sa ubang tawo bisan ilang pa ning kasuod kaayo.”

     “Ay Didit, buhata kon unsa sa imong huna-huna makalu-ag sa imong dughan parte sa imong gidangatan sa pagpanarbaho ni JR sa abroad. Pero isipa na lang na nga kasinati-an nga maoy leksyon sa imoha aron di na mausab pa ug kahitabo.”

     “Salamat Vic. Mao na akong ipahimangno ni JB pag-abot sa higayon nga moadto na sila sa iyang asawa sa Singapore. Basin maunsiyami na pod ang kwarta nga ipadala sa ilaha aron magamit sa ilang biyahe.”

     “Sige Dit. Basta ang importante sutaon gyud ang tawo nga magtanyag nga motabang o di ba kunohay motulay ninyo ngadtop sa mga recruitment agency. Sa kanunay ulahi ra ba gyud ang pagbasol.”

Posted in Opinion