NUNOT SA ALISNGAW SA KAPE| Ang matuod nga kadaugan sa giyera sa Marawi

     SUKAD kaniadtong Martes hangtud Huwebes didto ra ko sa akong balay sa umahan. Kini kay gikinahanglan nga maatiman pud ang gamay nga pananum nga naa sa luna nga gipanag-iya sa pamilya.

     Mao nga kaniadtong Huwebes sa gabi-I sa akong pagbalik sa balay dinhi sa siyudad una nakong gisusi ang ako’ng e-mail basin dunay mga komentaryo sa akong gisulat o dili ba mga balita ug uban pang mensahe sa akong gwatsinanggong pag-umangkon nga tu-a karon sa Saudi. Gawas pa duna na usab laing tulo ka pag-umangkon nga bag-ong nanglakaw ug nagtrabaho didto sa Middle East. Pulos pud mga mahilig sa social media; basin may nasaag pud nga mensahe.

     Wa ko masayop; naa gyud mga mensahe. Pero nagtimpla sa ko ug kape aron mas lingaw ang pagbasa ug pagmugna ug tubag kon gikinahanglan kini.

     Tuod man, adunay mga komentaryo mahitungod sa mga isyu nga akong gihisgutan sa akong mga lindog. Pero di na nako ibahin sa akong mga tigbasa kay pulos man kini pag-uyon sa akong posisyon mahitungod sa isyu. Mao nga kon ako pa kining tuki-on mora na unya pud ko ug nag-alsa sa akong kaugalingon nga lingkuranan.

     Diretso ko nga gibasa ang e-mail ni JB, ang karahong pag-umangkon nga usahay makapungot ang kasi-aw sa iyang sinultihan. Hinuon, sa pasiuna pa lang niya nga linya mora ug seryuso kaayo. Pero dunay sagol nga timailhan sa kalipay.

     “Maayong adlaw sa imoha diha ‘Kol. Hinaot naa ka ug ni Auntie sa maayong panglawas. Lipay kaayo mi diri sa akong gitrabaho-an nga restaurant ‘Kol. Unsaon kining among usa ka kauban nga taga Misamis Oriental nga dunay mga paryente didto sa usa ka lungsod sa Lanao del Norte nga sikbit sa Lanao del Sur mora ug naibtan ug tunok sa iyang tila-okan sa dihang nabalitaan namo nga nahuman ra gyud ang giyera sa Marawi. Ingon sa akong kauban ‘Kol nga kadtong iyang paryente mao ang naggasto sa iyang pag-eskwela mao nga dako ang iyang utang buot ato ug hadlok siya nga basin mapagan sa kagubot ang dapit nga iyang gipuy-an.”

     Dugang mensahe sa akong gwatsinanggong pag-umangkon: “Tan-aw namo diri sa mga hulagway sa kadaot sa Main Battle Area ‘Kol wala halos kalainan sa mga hulagway nga napakita sa telebisyon didto sa mga dapit nga nabawi sa mga sundalo sa kagamhanan didto sa Iraq ug sa Syria. Grabe ang pangabungkag sa mga ‘buildings’ nga nangaigo sa bomba ug kanyon, mga bala sa machine gun ug mga nasunog tungod sa halos walay putol nga pagsuhid sa gitago-an sa mga teroristang grupo.

     “Pero ‘Kol, luyo sa mga makahilak nga mga susamang talan-awon sa mga lugar sa Iraq ug Syria, swerte pa gihapon kaayo ang Marawi. Dinha ‘Kol padayon nga naglihok ang mga instrumentio sa gobiyerno. Atimanado kaayo ang mga bakwet. Samtang tinuod nga dunay mga tawo nga gitakbuyan sa mga nagkadaiyang balati-an, wa pa mi nakita nga bukog ug panit na lang nga mga bata ug hamtong gumikan sa giantos nga kagutom. Bisan pa gani ang mga sibilyan nga gibihag sa mga teroristang grupo sa Marawi sulod sa lima ka bulan wa pud mi nakita sa mga hulagway sa telebisyon nga sobrang pag-antos sa gutom ug uhaw. Seguro tungiod pud sa makanunayong ulan diha sa Marawi diin ang mga bihag makainom gyud sa husto bisan pa man ug kwestyonable ang kalimpiyo sa tubig.

     “Unya ‘Kol, wa pud mi nabalitaan nga paglapas sa tawhanong katungod sa mga sundalo ngadto sa mga suspetsadong membro sa bandidong grupo ug ni bisan kinsa sa mga sibilyan nga apektado sa kagubot. Dunay mga nadakpan pero napahiluna pud sila sa legal nga pagtrato sa ilang mga kaso. Seguro ‘Kol mao ni hinungdan nga medyo mas kusog ang suporta sa martial law sa Mindanao nga gideklara sa Presidente gawas lamang sa mga politico nga mga kaatbang, mga naandang kritiko sa administrasyon bisan si kinsa pa ang molingkod, ug sa simbahan.

     “Nakaseguro pud ko ‘Kol Vic nga diha makita ang kalidad sa liderato ni Presidente Digong kon dili lang sa pagpulbos sa mga terorista siya milampos. Mas modayeg ug makumbinse ang katawhang Pilipino lakip na ang iyang mga kritko sulod ug gawas sa Pilipinas kon mapahiluna sa labing dali nga panahon ug walay pagpanikas sa mga proyekto sa pagbangon sa Marawi. Nakita man gud nako ‘Kol nga kon ang Marawi mahibalik sa kanhi-ay niya nga kahimtang ug nga kini mahimong mas abli sa katawhan nga walay kahadlok sa mamahimo nilang dangatan didto, ang kaanindot sa mga talan-awon ug kultura sa maong dapit maoy mahimong dako nga ‘magnet’ sa mga turista aron moadto didto. Unsa sa panglantaw nimo ‘Kol, matuman kaha ang mga pasalig ni Digong nga usbon ang dagway ug pagtan-aw sa mga tawo sa Marawi gikan sa gikahadlokan ngadto sa usa ka dugokon na kaayo nga lugar sa Pilipinas?

     Ako dayon gitubag ang karaho nakong pag-umangkon human sagunson nako nga gihigop ang hapit na mabugnaw nakong kape.

     “Doy, husto gyud na imong panahum karon diha. Mao nga sa akong huna-huna sa imoha, kon wa ka malayo ug magsariling sikap na ka sa pagpangita ug impormasyon mahitungod sa atu-a diri sa Pinas, di ka makat-on sa pag-analisar sa mga panghitabo dinhi karon. Husto ka Jib, ang desisyon sa Preaidente nga pulbuson ang kalihukan terorista luyo sa kabalaka nga mosangpot kini sa pagkagusbat sa Marawi ug sa kayugot sa mga molupyo didto, usa ka dako kaayong sugal nga mas una nga makita ang kapildihan kay sa kadaugan. Ang pagkabungkag sa Marawi ug ang pagpamakwet sa mga molupyo didto ingon man ang bilyon-bilyon nga gasto sa gobiyero sa pagbawi sa Marawi, sobra usa ka libo ka mga kinabuhi nga naalaot una ug dili makalimtan sa katawhan. Magpabilin kini diha sa mga pahina sa mga libro sa kasaysayan sa Pilipinas ug sa Mindanao ingon man sa administrasyon ni Duterte.

     “Pero Jib ang matuod nga kadaugan sa kagamhanan batok sa mga terorista dili ang pagkahurot sa mga armado kon dili diha sa malampuson unya nga pagbag-o sa kahimtang sa Marawi nga dili kinahanglan nga papason ang mga kultura ug tradisyon sa mga tawo didto. Usab ang pag-abli sa Marawi ngadto sa ubang mga tawo bisan kini dili kadugo o kapareha ug relihiyon, ug labaw sa tanan paghatag sa kagamhanan nasyonal ngadto sa Marawi sa tukmang papel sa kinatibuk-ang sa nasud Pilipinhon, sa akong tan-aw Jib mao ang kinatibuk-an sa gitawag nga kadaugan sa giyera sa Marawi. Dugay kini nga proseso Doy, pero kon adunay matinud-anon nga pagpursigir kini makab-ot ra gyud. Hulaton nato na nga panahon Doy.

Posted in Opinion