NUNOT SA ALISNGAW SA KAPE| Ang biyahe sa China sa mga konsehal

HUMAN misimba kaniadtong milabay nga Domingo wala na ko maglimpiyo sa sakyanan kay sa akong tantiya klaro nga moulan sa pagkahapon niadtong adlawa. Mausik lang ang kahago kon magkabulingit na pod ang sakyanan gumikan sa mga dapit nga adunay mapundo nga tubig sa dalan gikan sa among umahan paingon sa dakbayan aron maghatud sa mga artikulo alang niining mantalaan.

     Ang akong gihimo mao ang pagluto na lamang sa sud-an sa paniudto subay sa akong naandan nga buhat. Labi na nga niadtong Domingo among gipaabot nga moadto sa balay namo sa bukid ang among mga anak.

     Pero wa nako damha nga ning-abot diay ang akong karahong pag-umangkon nga si JB kinsa dunay gidala nga supot. Pag-abot sa “gate” sa among nataran misinggit dayon kini nga duna siya’y regalo sa ako-a.

     Matud pa niya nga nagngisi, “ ‘Kol, lipay gyud ka ining ako’ng dala kay makapainit ni sa imong lawas.”

     “Unsa man diay na imong dala Jib nga nakapanghambug man ka nga malipay ko ana. Lisud na baya ko’ng lipayon karon kay nagka-edad na man ta?”

     “Uncle pod, basin lain na imong gihuna-huna nga kalipay. Di na mao ‘Kol,” tubag ni JB.

     “Unsa man lagi na Doy imong dala nga gisulod pa man nimo na ug plastic nga supot? Basin di ko pwede ana kay naa na baya ta mga ‘restrictions’ sa pagkaon aron kalikayan ang mga posibleng pag-ursa sa mga sakit nunot sa edad?”

     “Bihag ni akong dala ‘Kol; katunga sa nabihag sa akong hiniktan kagahapon sa hapon. Nanigbakay man gud ko ‘Kol kay ‘day off’ nako ug duna may sabong didto sa silingan namo nga barangay. Midalikyat ko didto ug nakadaginot pod,” pagpasabot ni JB.

     “Na, mao na akong giingon Jib; mora ug naa na sa listahan sa gipahimangno kanako sa akong doctor nga maghinay-hinay sa pagkaon.”

     “Grabe sab na imong doctor ‘Kol uy. Hasta bihag nga lami kaayo ang sabaw di nimo palabihan. Pero sigi ‘Kol. Nia na man ni bahala na ka magluto ani. Kon mokaon ka ug mohigop sa sabaw ikaw na lang control sa imong kaugalingon. Naa man pud imong mga bata nga maoy molimas ana’ng bihag ‘Kol,” medyo dalang kahiubos nga sumpay ni JB.

     Pero dali kining midugang, “ ‘Kol pwede mangape sa ko sa inyo. Sayang man akong pag-anhi kon di ko kahigop sa init nga kape sa inyong balay?”

     Sa akong huna-huna, “Daan pa gyud ko nga mao gyud ni tuyo sa karaho. Gihimo lang entrada ang pagdala ug kabahin sa bihag.”

     Tubag nako kang JB, “Wala’y problema Doy. Bahala na ka pagtimpla diha kay naglata pa ko diri ug bukod sa baboy para sa paniudto. Alanganin man na imong bihag. Unya dugay pod na lat-an. Sa panihapon na lang na.”

     Sanglit didto ko nagluto sa among “dirty kitchen” nawala kadali si JB aron mosulod sa kusina para didto magtimpla sa kape. Taud-taud lang mibalik kini ug nagkuha ug kalingkuran. Didto sayud na ko nga duna na pud ni mga pangutana sa ako-a.

     Ako na lang gi-unhan, “Jib, asa man diay ka niadtong milabay nga Domingo nga wa ka man kaanhi. Imo’ng Mama man ang mibisita sa imong auntie?”

     Tubag ni JB, “Ay ‘Kol, didto ko sa akong barkada nga bag-o lang miuli gikan sa Dubai. Nangutana ko unsa iyang lakaw didto ug kon mobalik pa ba siya. Naghuna-huna man gud ko ‘Kol nga basin mobalik na lang pod ko ug panarbaho sa gawas kay kulang gyud ang sweldo nako dinhi sa ato-a. Labi na kay hapit na mi matulo ka buok sa pamilya.”

     Dali nga mihigop sa iyang kape si JB ug pagbutang sa iyang tasa nangutana sa ako-a: “Mag-unsa daw ang mga membro sa konseho sa Dabaw ‘Kol nga moadto sa China? Kinsa gani ang mangado didto?”

     “Tubag nako kang JB, “Wa ko kahibalo kon kinsa ang mangadto-ay sa China Jib. Ang klaro lang mao nga ang grupo pangunahan ni Bise Mayor Pulong Duterte. Kauban si Konsehal Rene Elias Lopez ug si konsehal Al Ryan Alejandre. Ang ubang opisyal nga kauban wa ko kahibawo. Mora ug sa Oktobre 26 molakaw ang grupo Jib.”

     “Sa akong nadunggan sa mga balita sa radio ‘Kol ang tuyo kuno sa mga konsehal didto sa Shanghai, China mao ang posibleng pagbukas ug relasyon pamatigayon tali sa maong dakbayan ug sa atu-a nga siyudad sa Dabaw. Mora ug maayong paminawon ang ilang katuyo-an didto ‘Kol, di ba?”

     Tubag nako, “Aw tinuod na Jib; maayo ang ilang katuyo-an didto. Mao nga seguro importante pod unta kon mahibaw-an kon kinsa ang moadto uban sa mga opisyales sa konseho. Duna ba kaha’y mga negosyante nga ilang kauban; di ba mga maalamon nga kawani sa local nga kagamhanan sama sa City Field Office sa Department of Trade and Industry. Ani man gud ni Jib. Kon gusto ang dakbayan magbukas ug relasyon pamatigayon direkta sa usa ka langyaw nga siyudad kinahanglan nga ato ipakita ang mga industriya ug pamatigayon dinhi sa ato-a kansang mga produkto ug serbisyo makaagni sa mga magpapatigayon didto nga mopalit. Sa samang higayon kinahanglan pod ato ma-presentar didto ang mga butang nga maghatag nila ug kasegurohan nga han-ay ug masayon alang kanila ang pagpamatigayon dinhi. Di lang kana Jib, ‘2-way traffic’ pod ang angayan nga mahitabo. Ila pod suta-on unsa sa ilang mga produkto ug serbisyo ang pwede nato kinahanglanon dinhi sa dakbayan. Mao na nga sa akong panahum, importante nga andam ang grupo sa ilang mga presentasyon mahitungod sa dakbayan sa Dabaw. Gani importante pod nga lakip sa ilang ipakita ang mga lokal nga balaod nga magsuporta sa atong awhag nga magbukas ug relasyon nga pamatigayon ang mga Tsino dinhi.”

     Mora ug natuk-an ang akong pag-umangkon nga naminaw, ug sa dihang medyo nauli-an na nangutana sa ako-a, “ ‘Kol, kauban kaha nila ang mga eksperto nga imong gihisgutan? Basin masayang lang ang kwarta sa katawhan nga ilang magasto kon dili mapakita sa mga mobiyahe nga mga opisyal ang katakos sa dakbayan nga makignegosyo sa Shanghai?”

     “Mao gyud na ako’ng gikabalak-an Jib. Kay kon wala silay kauban nga mga opisyal nga eksperto sa paghatag ug “presentation” ug magpasabot ani ngadto sa mga grupo nga ilang gitakda nga ihimamat, mauli lang sa wala ang ilang lakaw. Mora lang ug nagsuroy-suroy didto aron magpahayahay. Hangtud man gud kagahapon Jib kadtong tulo ka mga opisyales lang nga ako na’ng nanganlan sa unahan mao ang klaro nga membro sa grupo nga moadto sa Shanghai, China. Wa pa gyu’y laing ngalan nga akong nahibaw-an nga naggikan sa ubang buhatan sama sa DTI Davao Field Office, sa Davao City Investment and Promotion Center ug uban pang nahi-angay nga buhatan.”

     “Bitaw ‘Kol no. Kon pulos konsehal man gud ang moadto kinahanglan usa o duha kanila maantigo sa pag-operate sa mga gamit sama sa lap top, ug projector samtang aduna po’y lain nga mobarog ug maghatag, ingon man mopasabot sa presentasyon. Kinahanglan pod nila ‘interpreter’ ‘Kol aron maoy mopasabot sa bisan unsa nga ilang isulti ngadto sa ilang ‘audience’.

     “Manghinaot lang ta Jib nga wa ni makalimti sa nagplano sa maong lakaw didto sa China. Hinuon, salig man ko sa atong Bise Mayor. Pero kalikayan unta ang maong kabalaka sa katawhan kon ilang gipagawas sa publiko ang mga ngalan sa membro sa delegasyon.”

     “Kumbinsedo na ko ‘Kol. Wa gyu’y kumo sa mangutana ta sa mga tawo parehas nimo. Daghan pod ko makat-onan. Salamat sa kape ’Kol. Balik gihapon ko.”

     Ug miangkas sa iyang motorsiklo ang bugoy nga pag-umangkon dayon paharurot pauli sa ilaha. Wa na nako agdaha pa ug paniudto.

-30-

Posted in Opinion